Księga jubileuszu stanowi wyraz uznania dla dorobku naukowego Profesor Janiny Ciechanowicz-McLean, a także dla Jej wkładu w rozwój doktryny prawa ochrony środowiska. Zebrane w tomie artykuły ukazują wielowymiarowe podejście do zagadnień środowiskowych – zarówno z perspektywy prawa krajowego, jak i międzynarodowego – z naciskiem na humanistyczny i systemowy wymiar ochrony środowiska.
Podstawowym przesłaniem księgi jest wielokrotnie powtarzana przez Panią Profesor teza, że ochrona środowiska nie stanowi celu samego w sobie, lecz służy nadrzędnej wartości, jaką jest dobro człowieka – jego życia, zdrowia, dobrobytu duchowego i materialnego. Artykuły podejmują refleksję nad dążeniem do spójnych rozwiązań legislacyjnych, które mogłyby skutecznie przeciwdziałać rozproszeniu i niespójności prawa ochrony środowiska. Istotny jest także aspekt funkcji społecznej i ewolucji instytucjonalnej prawa ochrony środowiska. Monografia zwiera teksty uznanych badaczy prawa ochrony środowiska, którzy poruszają istotne i aktualne zagadnienia, w tym między innymi postulat ustanowienia ustawy organicznej w dziedzinie ochrony środowiska – rozwiązania, które wymagałoby zmian konstytucyjnych, ale w przyszłości mogłoby znacząco przyczynić się do większej przejrzystości i stabilności regulacji publicznych. Rozważania zawarte w księdze obejmują również instytucjonalne aspekty ochrony środowiska. Autorzy analizują charakterystykę stosunków pracy w organach administracji i instytucjach środowiskowych, zwracając szczególną uwagę na formę powołania na kierownicze stanowiska oraz na specyfikę wynikającego z niego stosunku pracy w sektorze publicznym. Silnie wybrzmiewa również globalny kontekst ochrony środowiska – zwłaszcza w świetle zagrożeń wynikających ze zmian klimatycznych, które – jak podkreśla raport ONZ z 2022 roku – stanowią jedno z najpoważniejszych i najbardziej dalekosiężnych zagrożeń dla systemów naturalnych i społecznych. Kryzys klimatyczny wymusza nie tylko nowe podejście legislacyjne, ale również głęboką refleksję nad relacjami między państwami a wspólnotą międzynarodową. Ważnym wątkiem podejmowanym w księdze jest także kwestia suwerenności państw w erze globalizacji, która jest coraz silniej ograniczana i kształtowana przez prawo międzynarodowe, instytucje globalne oraz wspólne zobowiązania, takie jak ochrona praw człowieka czy środowiska. Ta nowa jakość stosunków międzynarodowych czyni z klasycznie rozumianej suwerenności kategorię relacyjną i współzależną – bardziej otwartą na współpracę niż na izolację.
Maciej Nyka
Justyna Przedańska
