Idea cywilizowania by\u0142a w poj\u0119cie spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego wro\u015bni\u0119ta przynajmniej od czas\u00f3w Johna Locke\u2019a. Dla Norberta Eliasa istot\u0105 cywilizacji jest pacyfikowanie pop\u0119d\u00f3w, prowadz\u0105ce do proces\u00f3w psychologicznej racjonalizacji ludzkich dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re to mog\u0105 stanowi\u0107 podstaw\u0119 do rozwoju stabilniejszych i rozleglejszych ni\u017c w \u015bredniowieczu struktur spo\u0142ecznych. Dzi\u0119ki tym mo\u017ce powsta\u0107 nie tylko spo\u0142ecze\u0144stwo dworu, ale tak\u017ce mieszcza\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie. Norbert Elias nie zajmowa\u0142 si\u0119 obywatelsko\u015bci\u0105 czy spo\u0142ecze\u0144stwem obywatelskim jak takim, to jednak jego koncepcja procesu cywilizowania, dotyka najistotniejszych problem\u00f3w rozwoju obywatelsko\u015bci.<\/p>\n
Rozw\u00f3j obywatelsko\u015bci w Europie \u015arodkowej w drugiej po\u0142owie XX w. dokonywa\u0142 si\u0119 (i dokonuje) jako emancypacja wzgl\u0119dem dominacji ideologii komunistycznej (Havel) i praktyk monopolizacji w\u0142adzy, kt\u00f3re po sobie pozostawi\u0142a (postkomunizm versus kolorowe rewolucje). Z drugiej, dokonuje si\u0119 dalej w cieniu wsp\u00f3\u0142czesnych zagro\u017ce\u0144 globalizacyjnych i politycznych. W cieniu przemian historyczno-spo\u0142ecznych ko\u0144ca XX w. rozwija\u0142 si\u0119 pewien idea\u0142 etyczny cz\u0142owieka, przeciwstawny idea\u0142owi komunizmu, idea\u0142 demokraty i obywatela, jaki proponuje Maria Ossowska, Vaclav Havel czy J\u00f3zef Tischner.<\/p>\n
Rozwijaj\u0105ca si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gremi\u00f3w lokalnych wskazuje na dokonuj\u0105ce si\u0119 przej\u015bcie od spo\u0142ecznego bezruchu, pasywno\u015bci, w kierunku aktywnej, indywidualistycznej postawy obywatelskiej. Ich emancypacja wyra\u017ca si\u0119 cz\u0119sto tak\u017ce poprzez d\u0105\u017cenie do zerwania fasady rytualnych konsultacji spo\u0142ecznych, d\u0105\u017cenie do instytucjonalizacji spotka\u0144 roboczych, merytorycznych z samorz\u0105dem i innymi podmiotami. Polska partycypatywno\u015b\u0107 lokalna uzyskuje wewn\u0119trzny nap\u0119d najcz\u0119\u015bciej w obliczu sprzeciwu wobec uznanych za niekorzystne decyzji samorz\u0105du. Zrealizowane w ramach w\/w projektu badania obj\u0119\u0142y rady dzielnic miejskich, stowarzyszenia dzielnicowe, rady so\u0142eckie i inne wybrane ruchy na rzecz jako\u015bci \u017cycia w przestrzeni lokalnej.<\/p>\n