{"id":46856,"date":"2018-11-30T00:00:00","date_gmt":"2018-11-30T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/ksiegarnia-online\/uncategorized\/homo-capax-capax-hominis-z-problematyki-antropologicznej-w-poznej-tworczosci-adama-mickiewicza\/"},"modified":"2026-02-17T14:05:04","modified_gmt":"2026-02-17T14:05:04","slug":"homo-capax-capax-hominis-z-problematyki-antropologicznej-w-poznej-tworczosci-adama-mickiewicza","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/ksiegarnia-online\/literaturoznawstwo\/homo-capax-capax-hominis-z-problematyki-antropologicznej-w-poznej-tworczosci-adama-mickiewicza\/","title":{"rendered":"Homo capax, capax hominis. Z problematyki antropologicznej w p\u00f3\u017anej tw\u00f3rczo\u015bci Adama Mickiewicza"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tytu\u0142\u00a0Homo capax, capax hominis<\/em>\u00a0\u2013 odnosz\u0105cy si\u0119 do dw\u00f3ch z trzech g\u0142\u00f3wnych idei zaczerpni\u0119tych z my\u015bli poety \u2013 ma podpowiedzie\u0107, \u017ce Mickiewiczowski projekt antropologii, o kt\u00f3rej mowa w podtytule, opiera si\u0119 na teologii. By to wyeksponowa\u0107, podda\u0142am analizie jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 z lat 30. i 40. XIX w. S\u0105 to g\u0142\u00f3wnie Zdania i uwagi (tworzone w latach 1833\u20131835, opublikowane w 1836 i 1844), kt\u00f3re odczytuj\u0119 jako \u015bwiadectwo dr\u00f3g duchowych Mickiewicza oraz wy\u0142aniaj\u0105cej si\u0119 z tych poetyckich przemy\u015ble\u0144 jego rozwojowej religijno\u015bci. To one s\u0105 podstawowym materia\u0142em, kt\u00f3remu si\u0119 przygl\u0105dam i przez kt\u00f3ry patrz\u0119 na ca\u0142okszta\u0142t pracy tw\u00f3rczej polskiego romantyka. Uznaj\u0119 je za zwie\u0144czenie jego poszukiwa\u0144, ale i stylistyczny prze\u0142om, gdy\u017c sposobem realizacji r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 znacz\u0105co od innych utwor\u00f3w (form\u0105 zbli\u017cone s\u0105 do nich ju\u017c tylko liryki loza\u0144skie).<\/p>\n

Tr\u00f3jdzielna konstrukcja ksi\u0105\u017cki zosta\u0142a skupiona wok\u00f3\u0142 trzech g\u0142\u00f3wnych koncepcji: homo capax, imago Dei oraz capax hominis. Sformu\u0142owanie homo capax Dei, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy za podstawowe narz\u0119dzie w rozpoznawaniu Mickiewiczowskiej antropologii, zapo\u017cyczam (cho\u0107 przeformu\u0142owuj\u0119 i rozszerzam) z chrze\u015bcija\u0144skiej nauki g\u0142osz\u0105cej, \u017ce cz\u0142owiek jest \u201ewychylony\u201d ku transcendencji, a wi\u0119c jest \u201eotwarty\u201d na Boga. \u0141\u0105czy si\u0119 ona \u015bci\u015ble z ide\u0105 imago Dei, prezentuj\u0105c\u0105 cz\u0142owieka jako obraz Bo\u017cy. W takim uj\u0119ciu teologia i antropologia si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105 \u2013 B\u00f3g jest odpowiedzi\u0105 na pytanie o cz\u0142owieka, ale i cz\u0142owiek \u2013 dzia\u0142aj\u0105cy w \u015bwiecie \u2013 jest odpowiedzi\u0105 dla Boga.<\/p>\n

Ze Wst\u0119pu do ksi\u0105\u017cki<\/em><\/p>\n

Rozprawa pani Agnieszki Bednarek stanowi bardzo dobre, rzetelne, dog\u0142\u0119bne i oryginalne studium koncepcji antropologicznej Mickiewicza, a zw\u0142aszcza jego rozumienia\u00a0religijno\u015bci. Nie ulega bowiem w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce tematem rozprawy jest relacja cz\u0142owiek-B\u00f3g w tw\u00f3rczo\u015bci poety. Punktem wyj\u015bcia rozwa\u017ca\u0144 jest tu za\u0142o\u017cenie o nowoczesno\u015bci autora\u00a0Dziad\u00f3w, rozpoznaj\u0105cego o\u015bwieceniowe odczarowanie \u015bwiata i podejmuj\u0105cego pr\u00f3by sformu\u0142owania w\u0142asnej odpowiedzi na takie rozpoznanie, a tak\u017ce \u2013 co w tym wypadku za tym idzie \u2013 zbli\u017cenie my\u015blenia poety do wsp\u00f3\u0142czesnej refleksji postsekularnej. Takie sformu\u0142owanie problemu od razu ustawia zaproponowan\u0105 przez Doktorantk\u0119 lektur\u0119 w podw\u00f3jnej perspektywie z jednej strony historycznej, z drugiej dzisiejszej. Odczytaniom Mickiewicza w ca\u0142ej pracy towarzyszy kontekst jego przewodnik\u00f3w duchowych, zw\u0142aszcza Jakuba B\u00f6hmego i Anio\u0142a \u015al\u0105zaka, oraz krytykowanej przez poet\u0119 filozofii niemieckiej. Kontekst teoretyczny natomiast wyznaczaj\u0105 teksty Ricouera, Mariona, Kearneya, Caputo, Gesch\u00e9go. Ta dwukierunkowa metoda przynosi dobre efekty interpretacyjne. Jak Autorka deklaruje, interesuje j\u0105 p\u00f3\u017ana tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Mickiewicza k\u0142opotliwa dla badaczy ze wzgl\u0119du na fenomen \u201ezamilkni\u0119cia wieszcza\u201d, a raczej przeformu\u0142owania jego my\u015blenia o literaturze. W centrum znajduj\u0105 si\u0119\u00a0Zdania i uwagi, kt\u00f3rych interpretacj\u0119 dope\u0142niaj\u0105 starannie dobrane fragmenty prelekcji paryskich, a tak\u017ce innych tekst\u00f3w poety, zdaniem Doktorantki, zbli\u017conych ideowo do\u00a0Zda\u0144 i uwag. Do kwestii wyboru tych tekst\u00f3w jeszcze powr\u00f3c\u0119.<\/p>\n

Z recenzji prof. Magdaleny Siwiec<\/em><\/p>\n

Bez w\u0105tpienia, pisanie dzisiaj rozprawy doktorskiej o Mickiewiczu to sprawa ryzykowna i wymagaj\u0105ca nie lada odwagi oraz podobnych umiej\u0119tno\u015bci; pisanie o antropologii u Mickiewicza wydaje si\u0119 natomiast ryzykiem zwielokrotnionym, zwi\u0105zanym przede wszystkim z niebezpiecze\u0144stwem powtarzania tego, co napisano w rozprawach powstaj\u0105cych od ponad 100 lat. A pisali np.: Juliusz Kleiner. Stanis\u0142aw Pigo\u0144, Alina Witkowska. Zofia Stefanowska. Adam Sikora. Marta Piwi\u0144ska i wielu innych. Przyst\u0119puj\u0105c do lektury rozprawy doktorskiej Pani Agnieszki Bednarek, zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad intryguj\u0105cym tytu\u0142em (Homo Capwc, Capcn Hominis) i zauwa\u017caj\u0105c ostro\u017cno\u015b\u0107 Autorki (podtytu\u0142: \u201ez problematyki antropologicznej”), my\u015bla\u0142em w\u0142a\u015bnie o wspomnianym podw\u00f3jnym ryzyku.<\/p>\n

Wprowadzaj\u0105c w ten spos\u00f3b w recenzj\u0119, od razu musz\u0119 jednak zredukowa\u0107 powstaj\u0105cy efekt suspensu i stwierdzi\u0107, \u017ce mgr Bednarek poradzi\u0142a sobie z tymi wyzwaniami, co wi\u0119cej – poradzi\u0142a sobie w spos\u00f3b godny podziwu. Rezultatem jest rozprawa, kt\u00f3ra w moim odbiorze cechuje si\u0119 specyficzn\u0105 dramaturgi\u0105. Stopniowo rozwija si\u0119. nabiera tempa (nieco momentami irytuj\u0105c powt\u00f3rzeniami), by zako\u0144czy\u0107 si\u0119 absolutnie rewelacyjnymi i fascynuj\u0105cymi rozwa\u017caniami na temat widocznego u Mickiewicza splotu antropologii i teologii (podobnie wypada wszak\u017ce okre\u015bli\u0107 wcze\u015bniejsze wywody autorki o podmiotowo\u015bci w III cz. Dziad\u00f3w).<\/p>\n

Z recenzji prof. Micha\u0142a Kuziaka<\/p>\n

Mickiewicz i postsekularyzm to dwa s\u0142owa klucze, kt\u00f3re oddaj\u0105 zamys\u0142 ambitnego przedsi\u0119wzi\u0119cia m\u0142odej badaczki z Tr\u00f3jmiasta. Pr\u00f3ba to nie\u0142atwa, bo w historii polskiej humanistyki o Mickiewiczu pisa\u0142y ju\u017c przecie\u017c mierzone stuleciami liczne pokolenia interpretator\u00f3w. Czy mo\u017cna doda\u0107 jeszcze co\u015b nowego do debaty zajmuj\u0105cej zaszczytne miejsce na regale, ale przykrytej obficie bibliotecznym kurzem? Na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119, \u017ce Agnieszka Bednarek-Bohdziewicz chce zestawi\u0107 ze sob\u0105 dwa zagadnienia kra\u0144cowo rozdzielone czasem, geografi\u0105, warunkami politycznymi. W jej pracy pojawia si\u0119 bowiem z jednej strony analiza tw\u00f3rczo\u015bci XIX-wiecznego, romantycznego poety, z drugiej za\u015b refleksja nad tekstami wsp\u00f3\u0142czesnych filozof\u00f3w i teolog\u00f3w zakwalifikowanych do nurtu postsekularnego. Czym jest my\u015bl postsekularna? Sama autorka, cytuj\u0105c Micha\u0142a Warchal\u0119, przyznaje, \u017ce owo poj\u0119cie okre\u015bla zjawisko o nieostrych granicach. W ksi\u0105\u017cce Agnieszki Bednarek-Bohdziewicz termin ten nie dotyczy np. wsp\u00f3\u0142czesnej filozofii spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra formu\u0142uje koncepcje polityczne studiuj\u0105c odrzucone przez filozofi\u0119 sekularn\u0105 teksty religijne (np. Badiou, Agamben, \u017di\u017eek). Autorka rozprawy o Mickiewiczu skupia si\u0119 za\u015b na filozofii, kt\u00f3ra podejmuje \u201epr\u00f3by przeformu\u0142owania, odczytania na nowo religii, (\u2026) znalezienia drogi poza instytucjonaln\u0105 religi\u0105 (\u2026) i o\u015bwieceniowym racjonalizmem\u201d. Zgodnie z jej\u00a0 s\u0142owami: \u201emy\u015bliciele postsekularni reinterpretuj\u0105 religi\u0119 i staraj\u0105 si\u0119 j\u0105 broni\u0107 przed o\u015bwieceniowymi zarzutami o heteronomi\u0119, wskazuj\u0105 tak\u017ce jej racjonalno\u015b\u0107, a przede wszystkim walcz\u0105 o jej miejsce w projekcie nowoczesno\u015bci\u201d (s. 11).<\/p>\n

Z recenzji dr. Mi\u0142osza Puczyd\u0142owskiego<\/em>, \u201eStudia Philosophiae Christiana\u201d<\/p>\n

Recenzj\u0119 ksi\u0105\u017cki w czasopi\u015bmie Studia Philosophiae Christianae<\/i>,\u00a057<\/i>(1), 141-146, mo\u017cna przeczyta\u0107 tutaj<\/a>.<\/p>\n

Autorka otrzyma\u0142a Nagrod\u0119 Gda\u0144skiego Oddzia\u0142u PAN<\/a> 2020 w zakresie nauk humanistycznych i spo\u0142ecznych dla m\u0142odych naukowc\u00f3w.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka wydana w serii Dissertationes Laudatissimae Universitas Gedanensis<\/p>\n","protected":false},"featured_media":15401,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"journal":[],"rodzaj":[7074,7076],"seria":[7797],"product_brand":[],"product_cat":[6925],"product_tag":[],"class_list":{"0":"post-46856","1":"product","2":"type-product","3":"status-publish","4":"has-post-thumbnail","6":"rodzaj-ksiazki","7":"rodzaj-serie-wydawnicze","8":"seria-dissertationes-laudatissimae-universitas-gedanensis","9":"product_cat-literaturoznawstwo","11":"first","12":"outofstock","13":"taxable","14":"shipping-taxable","15":"purchasable","16":"product-type-simple"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product\/46856","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15401"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46856"}],"wp:term":[{"taxonomy":"journal","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/journal?post=46856"},{"taxonomy":"rodzaj","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/rodzaj?post=46856"},{"taxonomy":"seria","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/seria?post=46856"},{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=46856"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=46856"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=46856"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}