{"id":46797,"date":"2016-11-01T00:00:00","date_gmt":"2016-11-01T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/ksiegarnia-online\/uncategorized\/przezwierzecenia-poetyckie-drogi-do-postantropocentryzmu\/"},"modified":"2026-02-11T16:21:59","modified_gmt":"2026-02-11T16:21:59","slug":"przezwierzecenia-poetyckie-drogi-do-postantropocentryzmu","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/ksiegarnia-online\/literaturoznawstwo\/przezwierzecenia-poetyckie-drogi-do-postantropocentryzmu\/","title":{"rendered":"(Prze)zwierz\u0119cenia. Poetyckie drogi do postantropocentryzmu"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ksi\u0105\u017cka obrazuje utrwalone w polskiej poezji relacje cz\u0142owieka ze zwierz\u0119ciem, traktowane jako zapowied\u017a kszta\u0142tuj\u0105cego si\u0119 w dzisiejszej kulturze nieantropocentrycznego paradygmatu. Na przyk\u0142adzie wybranych utwor\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych i najnowszych przedstawia ona charakter rodzimej refleksji, kt\u00f3ra od strony posthumanistycznych filozofii kwestionuje wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 ludzkiego gatunku i postuluje jego bardziej etyczne wsp\u00f3\u0142istnienie z animalnym \u015bwiatem. Ksi\u0105\u017cka ilustruje ewolucj\u0119 \u015bwiadomo\u015bci dotycz\u0105cej zwi\u0105zk\u00f3w ludzi i zwierz\u0105t, staje si\u0119 pr\u00f3b\u0105 wychwycenia nowego spojrzenia na przyrodnicz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107; jest zapisem narodzin emancypacyjnej oraz emancypuj\u0105cej wra\u017cliwo\u015bci, wy\u0142aniaj\u0105cej si\u0119 zw\u0142aszcza z \u017cywej pami\u0119ci plebejsko-wojennych do\u015bwiadcze\u0144. Autorka \u015bledzi tu zatem dokonywane na polskim gruncie rewizje ponowoczesnego modelu cz\u0142owieka i bada specyfik\u0119 poetyckiego otwarcia si\u0119 na egalitarystyczne ontologie, a co za tym idzie tak\u017ce na zorientowane na wsp\u00f3\u0142bycie z nie-ludzkim aksjologie i epistemologie. Zajmuj\u0105 j\u0105 r\u00f3\u017cnorodne sposoby przydawania rzeczywistemu zwierz\u0119ciu autonomii i sprawczo\u015bci, za\u015b ludziom \u2013 immanentnego miejsca w przyrodniczym systemie, gdzie mog\u0105 oni wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107 mi\u0119dzygatunkowe zwi\u0105zki i zale\u017cno\u015bci. Pr\u00f3ba dekonstrukcyjnej lektury pomieszczonych w ksi\u0105\u017cce utwor\u00f3w pozwala ponadto ujawni\u0107 ich rozleg\u0142y wizjonerski i nieantropocentryczny potencja\u0142. Wyra\u017ca si\u0119 on w zainteresowaniu poezji ch\u0119ci\u0105 wykraczania poza ograniczenia konstruktywistycznych teorii, a nawet si\u0119ganiem po rozpoznania nauk o \u017cyciu, kt\u00f3re niejednokrotnie dope\u0142ni\u0105 i rozszerz\u0105 kulturowo-spo\u0142eczne poszukiwania.<\/p>\n<p>Celem ksi\u0105\u017cki jest \u015bledzenie drogi, kt\u00f3r\u0105 przebywa polska poezja pocz\u0105wszy od jej postrstrukturalistycznej refleksji nad zwierz\u0119ciem (antycypuj\u0105cej my\u015bl Deleuze&#8217;a, Derridy, Agambena) do pierwszych reprezentacji ludzko-animalnej wsp\u00f3lnoty, czynionych ju\u017c w duchu posthumanistycznych filozofii (nawi\u0105zuj\u0105cych do koncepcji Haraway, Braidotti, Grosz). Kluczowe staje si\u0119 tutaj kryterium emancypacji \u2013 przyj\u0119t\u0105 w ksi\u0105\u017cce kolejno\u015b\u0107 analiz wytycza bowiem nie tyle historycznoliteracka chronologia, ile poetycka otwarto\u015b\u0107 na bytowe zbli\u017cenie z tym, co nie-ludzkie, na istnienie z nim w splocie ontologicznych powi\u0105za\u0144. Autorka pod\u0105\u017ca tym samym za logik\u0105 przewarto\u015bciowa\u0144, kt\u00f3ra w badaniach kulturowych towarzyszy rizomatycznemu, opartemu na wsp\u00f3\u0142-\u017cyciu cz\u0142owieka i \u015bwiata przyrody, my\u015bleniu. Przywodzi j\u0105 ona od hierarchicznego sposobu widzenia rzeczywisto\u015bci do reprezentacji jej \u201ep\u0142askich alternatyw\u201d \u2013 od racjonalno\u015bci do syntezy wiedzy, \u201eod samopotwierdzenia do integracji, od dominacji do partnerstwa, od konkurencji do kooperacji, od poj\u0119cia struktury i cz\u0119\u015bci ku poj\u0119ciu ca\u0142o\u015bci i procesu\u201d<\/p>\n","protected":false},"featured_media":14611,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"journal":[],"rodzaj":[7074],"seria":[],"product_brand":[],"product_cat":[6925],"product_tag":[8154],"class_list":{"0":"post-46797","1":"product","2":"type-product","3":"status-publish","4":"has-post-thumbnail","6":"rodzaj-ksiazki","7":"product_cat-literaturoznawstwo","8":"product_tag-anna-filipowicz","10":"first","11":"outofstock","12":"taxable","13":"shipping-taxable","14":"purchasable","15":"product-type-simple"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product\/46797","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14611"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46797"}],"wp:term":[{"taxonomy":"journal","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/journal?post=46797"},{"taxonomy":"rodzaj","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/rodzaj?post=46797"},{"taxonomy":"seria","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/seria?post=46797"},{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=46797"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=46797"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=46797"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}