{"id":14459,"date":"2022-03-24T07:43:33","date_gmt":"2022-03-24T07:43:33","guid":{"rendered":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/?p=14459"},"modified":"2025-05-21T08:21:59","modified_gmt":"2025-05-21T08:21:59","slug":"wspominamy-sp-prof-ug-dr-hab-tadeusza-dmochowskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wspominamy-sp-prof-ug-dr-hab-tadeusza-dmochowskiego\/","title":{"rendered":"Wspominamy \u015bp. prof. UG dr hab. Tadeusza Dmochowskiego"},"content":{"rendered":"

Tadeusz Dmochowski, prof. UG, dr hab. nauk humanistycznych, dziekan Wydzia\u0142u Nauk Spo\u0142ecznych Uniwersytetu Gda\u0144skiego, politolog i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca Instytutu Politologii zmar\u0142 w nocy z 16 na 17 marca w wieku 59 lat. Wydawnictwo Uniwersytetu Gda\u0144skiego wspomina \u015bp. Tadeusza Dmochowskiego i przypomina artyku\u0142 jego autorstwa Historia magistra vitae est<\/em>, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w monografii 50 spotka\u0144 na 50-lecie UG<\/a> <\/em>(str. 187-199) pod redakcj\u0105 Jerzego P. Gwizda\u0142y, wydanej w 2019 roku.<\/p>\n

 <\/p>\n

Historia magistra vitae est<\/em><\/h2>\n

Tadeusz Dmochowski<\/h3>\n

 <\/p>\n

Wybra\u0144cy losu<\/strong><\/h4>\n

Studia na Uniwersytecie Gda\u0144skim jawi\u0142y si\u0119 naszemu pokoleniu maturzyst\u00f3w 1981 r. jako wymarzona, a nawet wy\u015bniona i trudno dost\u0119pna kraina. Odr\u0119bna od ca\u0142ego dotychczasowego systemu edukacyjnego, a zarazem kieruj\u0105ca si\u0119 w\u0142asnymi zasadami, pewn\u0105 samodzielno\u015bci\u0105 \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105 wobec istniej\u0105cego systemu politycznego i b\u0119d\u0105ca ukoronowaniem dotychczasowego wykszta\u0142cenia. W\u00f3wczas bardzo trudno by\u0142o si\u0119 dosta\u0107 na uczelni\u0119 ze wzgl\u0119du na niewielkie limity miejsc przy naprawd\u0119 du\u017cej konkurencji (kiedy zdawa\u0142em na histori\u0119, przyjmowano oko\u0142o 30 os\u00f3b). W tej perspektywie studia zdawa\u0142y si\u0119 bram\u0105 zar\u00f3wno do realizacji w\u0142asnych marze\u0144 i zainteresowa\u0144, jak i do nowego, lepszego \u017cycia, niekoniecznie oczywi\u015bcie w wymiarze finansowym. \u017byli\u015bmy przecie\u017c w egalitarnej (ale nie do ko\u0144ca) rzeczywisto\u015bci PRL.<\/p>\n

Uko\u0144czenie studi\u00f3w dawa\u0142o realny presti\u017c i umo\u017cliwia\u0142o znalezienie si\u0119 w do\u015b\u0107 nielicznej, a przez to elitarnej w\u00f3wczas grupie ludzi z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem. Jednak\u017ce w wieku 19 lat by\u0142y to kategorie do\u015b\u0107 odleg\u0142e, przemawiaj\u0105ce bardziej do rodzic\u00f3w wspieraj\u0105cych nas w realizacji \u017cyciowych i zawodowych aspiracji. Marzy\u0142em o studiowaniu ukochanej historii.<\/p>\n

\n

Uko\u0144czenie studi\u00f3w wy\u017cszych skutkowa\u0142o w\u00f3wczas uzyskaniem realnego wykszta\u0142cenia, opartego na szerokiej wiedzy i faktycznych umiej\u0119tno\u015bciach, a nie jak cz\u0119stokro\u0107 obecnie \u2013 w obliczu dzia\u0142alno\u015bci ponad czterystu szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych o przer\u00f3\u017cnym poziomie nauczania \u2013 tylko formalnego, po\u015bwiadczonego uzyskaniem dyplomu.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Studia na kierunku historia by\u0142y prowadzone przez Instytut Historii na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Gda\u0144skiego. Funkcj\u0119 dyrektora Instytutu w latach 1975\u20131989 pe\u0142ni\u0142 profesor Roman Wapi\u0144ski. Z jednej strony by\u0142 autorem krytykowanych w nieoficjalnym dyskursie podr\u0119cznik\u00f3w licealnych do historii (druga cz\u0119\u015b\u0107 podr\u0119cznika do trzeciej klasy i podr\u0119cznik do czwartej klasy), cz\u0142onkiem lokalnych w\u0142adz PZPR i delegatem na IX Zjazd, z drugiej za\u015b uczonym otwartym na merytoryczne i pe\u0142ne polemicznej swady dyskusje, w tym na bardzo kontrowersyjne w\u00f3wczas tematy endecji czy Katynia. To tak\u017ce autor biografii Ignacego Paderewskiego i Romana Dmowskiego. Profesor z charakterystycznym tikiem p\u00f3\u0142u\u015bmiechu, pogodny i weso\u0142y, specjalista w zakresie ruchu robotniczego i endecji. Pod jego kierunkiem powstawa\u0142y prace opozycjonist\u00f3w m\u0142odego pokolenia, m.in. Aleksandra Halla, Arkadiusza Rybickiego, Donalda Tuska czy Wies\u0142awa Walendziaka.<\/p>\n

Przyj\u0119cie na studia poprzedza\u0142y trudne egzaminy, znacz\u0105co odbiegaj\u0105ce zakresem od programu realizowanego w szkole \u015bredniej, a kt\u00f3rych celem by\u0142a maksymalna selekcja kandydat\u00f3w i wy\u0142uskanie szcz\u0119\u015bliwej trzydziestki. By\u0142y to egzaminy z historii (pisemny i ustny), geografii i j\u0119zyka (w moim przypadku angielskiego).<\/p>\n

Wyniki zosta\u0142y og\u0142oszone na tablicy przed Wydzia\u0142em. Z rado\u015bci\u0105 i dum\u0105 wraz z moim przyjacielem z liceum S\u0142awkiem Ko\u015bcielakiem, obecnie profesorem na Wydziale Historii, przeczytali\u015bmy nasze nazwiska na li\u015bcie przyj\u0119tych. Jeste\u015bmy studentami! Wybra\u0144cami losu z widokami na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Nie wszyscy mieli takie szcz\u0119\u015bcie, a koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zdobyli indeksu, czeka\u0142a obowi\u0105zkowa dwuletnia s\u0142u\u017cba wojskowa. By\u0142a \u017ale zorganizowana i de facto oznacza\u0142a wyci\u0119cie 2 lat z \u017cyciorysu. Potwierdzeniem tej z\u0142ej organizacji by\u0142o tak\u017ce szkolenie podchor\u0105\u017cych, kt\u00f3re musia\u0142o przej\u015b\u0107 nie tylko moje pokolenie, ale i studenci wy\u017cszych rocznik\u00f3w.<\/p>\n

Instytut Historii mie\u015bci\u0142 si\u0119 na pierwszym pi\u0119trze nowo wybudowanego gmachu Wydzia\u0142u Humanistycznego w Gda\u0144sku-Oliwie przy ulicy Wita Stwosza 55. W\u015br\u00f3d kadry by\u0142o wiele wybitnych osobisto\u015bci. Zak\u0142adem Historii Staro\u017cytnej kierowa\u0142 \u201eostatni Rzymianin\u201d \u2013 profesor Stanis\u0142aw Mrozek, Zak\u0142adem Historii \u015aredniowiecza \u2013 \u201eszwendacz Powier\u201d \u2013 docent Jan Powierski, Zak\u0142adem Historii Najnowszej \u2013 \u201esmutny Danziger\u201d \u2013 profesor Stanis\u0142aw Mikos, Zak\u0142adem Historii Polski i Powszechnej XVI\u2013XVIII wieku \u2013 \u201ewi\u015blany Giersz\u201d \u2013 profesor Stanis\u0142aw Gierszewski, Zak\u0142adem Historii Polski i Powszechnej XIX wieku \u2013 \u201ebokser\u201d albo \u201eBogu\u015b\u201d \u2013 profesor Bogus\u0142aw Cygler, Zak\u0142adem Nauk Pomocniczych i Metodologii Historii \u2013 \u201ekomtur\u201d, \u201ekrzy\u017cak\u201d \u2013 profesor Stanis\u0142aw Mielczarski. W 1986 r. utworzono Zak\u0142ad Dydaktyki Historii pod kierownictwem profesora Mieczys\u0142awa Widernika.<\/p>\n

Rozpoczynaj\u0105c studia w pa\u017adzierniku 1981 r., byli\u015bmy pierwszym rocznikiem, kt\u00f3remu po 1973 r. przywr\u00f3cono system studi\u00f3w pi\u0119cioletnich, obowi\u0105zuj\u0105cy wcze\u015bniej w latach 1959\u20131973, co przyj\u0119li\u015bmy z du\u017cym entuzjazmem. Mieli\u015bmy wszak studiowa\u0107 o rok d\u0142u\u017cej, ni\u017c my\u015bleli\u015bmy, zdaj\u0105c na studia \u2013 pi\u0119\u0107 lat zamiast czterech.<\/p>\n

Studia rozpoczynali\u015bmy zreszt\u0105 w szczeg\u00f3lnym okresie historycznym \u2013 rozpocz\u0119tym w 1980 r., a zako\u0144czonym gwa\u0142townie i si\u0142owo wprowadzeniem stanu wojennego w dniu 13 grudnia 1981 r. By\u0142 to gor\u0105cy okres przemian politycznych (dzia\u0142alno\u015bci \u201eSolidarno\u015bci\u201d i Niezale\u017cnego Zrzeszenia Student\u00f3w), kt\u00f3re mocno odbi\u0142y si\u0119 na wszystkich dziedzinach \u017cycia, w tym na naszym \u017cyciu studenckim.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Jednak to nie dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna b\u0119dzie tematem tych kr\u00f3tkich wspomnie\u0144. Chocia\u017c spo\u0142eczno\u015b\u0107 akademicka Uniwersytetu Gda\u0144skiego w pierwszych dniach przemian stosunkowo s\u0142abo akcentowa\u0142a poparcie dla nich, zajmuj\u0105c stanowisko wyczekuj\u0105ce. Do wyj\u0105tk\u00f3w nale\u017celi od pocz\u0105tku aktywni: profesor Robert G\u0142\u0119bocki, rektor UG w latach 1981\u20131982, pierwszy rektor UG wybrany przez \u015brodowisko akademickie w spos\u00f3b demokratyczny, doktor Maciej \u017bylicz czy doktor Lech Kaczy\u0144ski. Jednak w ci\u0105gu kolejnych tygodni posierpniowych bardzo wielu pracownik\u00f3w UG w\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 do walki o demokratyczn\u0105 Polsk\u0119.<\/p>\n

Zbi\u00f3r indywidualist\u00f3w<\/strong><\/h4>\n

Opiekunem roku zosta\u0142 cz\u0142owiek o ujmuj\u0105cym charakterze, nies\u0142ychanej pogodzie ducha, spokoju i humorze, doktor Krzysztof G\u0142ombiowski, z racji zainteresowa\u0144 naukowych zwany te\u017c \u201eGrekiem\u201d, \u201eKtezjaszem\u201d i \u201eKsenofontem\u201d. W trakcie naszych studi\u00f3w w 1986 r. uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora habilitowanego, a potem w 1996 r. tytu\u0142 profesora. By\u0142 dla nas pierwszym przewodnikiem w skomplikowanej materii poruszania si\u0119 po Instytucie i Uniwersytecie, w grupie archiwist\u00f3w mieli\u015bmy z nim zaj\u0119cia z j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego i historii staro\u017cytnej. Nasz niewielki rocznik zosta\u0142 bowiem podzielony na dwie specjalizacje: nauczycielsk\u0105 (dwie grupy \u0107wiczeniowe) i archiwistyczn\u0105 (jedna grupa \u0107wiczeniowa). Niewielkie grupy \u0107wiczeniowe, licz\u0105ce oko\u0142o dziesi\u0119ciu os\u00f3b dawa\u0142y prowadz\u0105cym mo\u017cliwo\u015b\u0107 wszechstronnego sprawdzenia przygotowania student\u00f3w do zaj\u0119\u0107.<\/p>\n

Wkroczyli\u015bmy do \u015bwiata pasjonat\u00f3w wiedzy, os\u00f3b nasyconych i emanuj\u0105cych pasj\u0105 naukow\u0105. Na wi\u0119kszo\u015bci zaj\u0119\u0107 po prostu nie mo\u017cna by\u0142o si\u0119 nudzi\u0107. \u201eRzymianin\u201d profesor Mrozek z lubo\u015bci\u0105 opowiada\u0142 o Francji czy Szwajcarii, z wielkim zdziwieniem odbieraj\u0105c odpowiedzi, \u017ce tam nie byli\u015bmy. Zatapia\u0142 si\u0119 w ucztach Lukullusa, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce tylko on ma wielotomowy zbi\u00f3r Corpus Inscriptionum Latinarum<\/em> i raczej nikomu tych tom\u00f3w nie wypo\u017cyczy.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Wiecznie zabiegany doktor Jan Iluk mia\u0142 z nami nauki pomocnicze historii, doktor B\u0142a\u017cej \u015aliwi\u0144ski wst\u0119p do bada\u0144 historycznych i \u0107wiczenia z historii \u015bredniowiecznej Polski, na kt\u00f3rych tropi\u0142 z nami m.in. rozk\u0142ad d\u00f3br klasztornych klasztoru cysters\u00f3w w Henrykowie. Potem czeka\u0142 nas egzamin z tego zakresu u profesora Mielczarskiego. Doktor Janusz Daszkiewicz od razu na pierwszych zaj\u0119ciach z ekonomii politycznej o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce istnieje tylko jedna ekonomia, a ekonomia socjalizmu jest po prostu ideologicznym wymys\u0142em i bzdur\u0105, co ju\u017c po egzaminie, zgodnie z \u00f3wczesnym akademickim zwyczajem, uczcili\u015bmy w sopockim \u201eZ\u0142otym Ulu\u201d, restauracji, w kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142o odby\u0107 przynajmniej jedne zaj\u0119cia \u2013 i to faktycznie by\u0142y zaj\u0119cia!<\/p>\n

Konwersatoria z naszymi wspania\u0142ymi lektorkami ze studium j\u0119zyk\u00f3w obcych, pani\u0105 magister I. Przybielsk\u0105 z angielskiego i pani\u0105 magister A. Florkiewicz z j\u0119zyka niemieckiego, wywo\u0142ywa\u0142y czasami sytuacje komiczne. Jeden z koleg\u00f3w ca\u0142kowicie rozproszony wydarzeniami dnia poprzedniego zamiast Ich habe K\u00e4se im K\u00fchlschrank<\/em> z powag\u0105 o\u015bwiadczy\u0142: Ich habe Kaiser im K\u00fchlschrank<\/em> \u2013 tj. \u017ce zamiast sera \u2013 ma cesarza w lod\u00f3wce. Nasza przesympatyczna pani lektor, niewiele od nas starsza nie wiedzia\u0142a, czy mu si\u0119 pomyli\u0142o, czy po prostu stroi sobie z niej \u017carty.<\/p>\n

Osobnym do\u015bwiadczeniem by\u0142y zaj\u0119cia w studium wojskowym, na czwartym roku. Odbywa\u0142y si\u0119 one raz w tygodniu w dw\u00f3ch budynkach przy ulicy Feliksa Dzier\u017cy\u0144skiego (obecna aleja Legion\u00f3w 9) we Wrzeszczu. Trzykondygnacyjny budynek z czerwonej ceg\u0142y przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 nale\u017ca\u0142 do kompleksu koszarowego pruskiego batalionu \u0142\u0105czno\u015bci i szkoli\u0142y si\u0119 tam kobiety oraz koledzy z kategori\u0105 niezdolnego do s\u0142u\u017cby wojskowej. My mieli\u015bmy zaj\u0119cia w parterowym baraku. Studium kierowa\u0142 pu\u0142kownik magister Ludwik Kowiel, komisarz wojskowy na UG po wprowadzeniu stanu wojennego. Pracownicy studium wyr\u00f3\u017cniali si\u0119 zreszt\u0105 na tle innych cz\u0142onk\u00f3w PZPR wiernopodda\u0144czym stosunkiem do ekipy Jaruzelskiego. Zaj\u0119cia w studium obejmowa\u0142y kilka przedmiot\u00f3w, w tym bodaj\u017ce histori\u0119 Ludowego Wojska Polskiego. Przygotowania do egzaminu przeprowadzili\u015bmy na pla\u017cy w Brze\u017anie, wychodz\u0105c ze s\u0142usznego za\u0142o\u017cenia, \u017ce naszym wojskowym egzaminatorom te\u017c powinno zale\u017ce\u0107 na tym, aby\u015bmy zdali.<\/p>\n

\u0106wiczenia z historii powszechnej \u015bredniowiecza u doktora Klemensa Bruskiego wymusza\u0142y dok\u0142adne studiowanie literatury. Egzamin z historii powszechnej u docenta Powierskiego zdawa\u0142em z dwoma kolegami w zer\u00f3wce, w k\u0142\u0119bach \u201eSport\u00f3w\u201d i innych mocnych papieros\u00f3w, w atmosferze dyskusji \u2013 w\u00f3wczas palenie by\u0142o powszechne zar\u00f3wno w profesorskich gabinetach, jak i na korytarzach instytut\u00f3w, gdzie sta\u0142y czarne metalowe popielniczki.<\/p>\n

Mija\u0142y lata studi\u00f3w i zaj\u0119cia z kolejnymi wyk\u0142adowcami, kt\u00f3rzy na zawsze pozostan\u0105 w mojej pami\u0119ci. Byli to profesorzy: Czes\u0142aw Biernat z Archiwum Pa\u0144stwowego w Gda\u0144sku (st\u0105d przedmioty: rozw\u00f3j form kancelaryjnych oraz archiwistyka), urokliwy gaw\u0119dziarz Wac\u0142aw Odyniec (z jego s\u0142ynnym powiedzmy wymawianym w formie \u201epodmy\u201d), kombatant wile\u0144skiej Armii Krajowej Stanis\u0142aw Gierszewski, Roman Wapi\u0144ski, Bogus\u0142aw Drewniak; docenci: J\u00f3zef Borzyszkowski, Florian Stasik i Genowefa Kurpis; doktorzy: Barbara Szordykowska, Franciszek Nowi\u0144ski, Mieczys\u0142aw Nurek, Andrzej Chodubski, Barbara Okoniewska i Adam Kosid\u0142o, a tak\u017ce magistrzy: zamy\u015blony i cz\u0119sto spogl\u0105daj\u0105cy w okno Marek Sta\u017cewski, zawsze sympatycznie rozgadany Tadeusz Stegner (na kolejnych latach ju\u017c doktor), anglofil Janusz Sibora, roze\u015bmiany Krzysztof Maciej Kowalski (na kolejnych latach doktor), zawsze spokojny Eugeniuszem Koko.<\/p>\n

Ludzie ci swoj\u0105 wiedz\u0105 i umiej\u0119tno\u015bciami wsp\u00f3\u0142kszta\u0142towali intelektualnie nasze pokolenie i poprzez nauk\u0119 oraz nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 dyskusje, nie tylko w salach wyk\u0142adowych i \u0107wiczeniowych, umo\u017cliwiali nam weryfikacj\u0119 starej prawdy, \u017ce nie tylko historia magistra vitae est<\/em>, lecz poprzez historyczne przyk\u0142ady wzmacniali r\u00f3wnie silne i ca\u0142kowicie sprzeczne z pierwszym stwierdzeniem stanowisko, \u017ce historia nigdy nikogo niczego nie nauczy\u0142a<\/em>, co jest oczywi\u015bcie, tak jak w pierwszym przypadku, zbyt szerokim i zbyt skrajnym uog\u00f3lnieniem. Historia powinna po prostu by\u0107 w \u017cyciu narodu mniej wi\u0119cej tym, czym jest do\u015bwiadczenie w \u017cyciu poszczeg\u00f3lnego cz\u0142owieka.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Przyk\u0142adem takiego zwi\u0105zku historii i wyp\u0142ywaj\u0105cej z niej nauki by\u0142y efekty bada\u0144 profesora Drewniaka opublikowane w ksi\u0105\u017ckach Kultura w cieniu swastyki<\/em> (Pozna\u0144 1969) oraz Teatr i film Trzeciej Rzeszy: w systemie hitlerowskiej propagandy<\/em> (Gda\u0144sk 1972). Obie wywo\u0142a\u0142y niezadowolenie w kr\u0119gach politycznych Niemieckiej Republiki Demokratycznej, poniewa\u017c profesor wskazywa\u0142 w nich na powi\u0105zania personalne pomi\u0119dzy elitami nazistowskiej III Rzeszy i komunistycznej NRD.<\/p>\n

\"\"
Fot. S. Ciszek<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

Obozy naukowe i sport<\/strong><\/h4>\n

W trakcie studi\u00f3w uda\u0142o si\u0119 nam zorganizowa\u0107 ciekawy objazd naukowy autokarem pod opiek\u0105 \u00f3wczesnego doktora Tadeusza Stegnera (obecnie profesora zwyczajnego) przez Toru\u0144, W\u0142oc\u0142awek, Inowroc\u0142aw, Mogilno, Trzemeszno, Gniezno, Pozna\u0144, K\u00f3rnik, Wroc\u0142aw i Henryk\u00f3w na g\u00f3r\u0119 \u015al\u0119\u017c\u0119. W trakcie tej wyprawy \u0142\u0105czyli\u015bmy nabyt\u0105 wiedz\u0119 podr\u0119cznikow\u0105 z autopsj\u0105, zwiedzaj\u0105c zabytki i nocuj\u0105c w tanich hotelikach, na kt\u00f3re pozwala\u0142y ograniczone \u015brodki finansowe.<\/p>\n

Du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 letnie obozy naukowe pod kierownictwem docenta Jana Powierskiego w Golubiu-Dobrzyniu, w\u00f3wczas sennym i zapuszczonym peerelowskim miasteczku z barem piwnym \u201eDrw\u0119ca\u201d i restauracj\u0105, w kt\u00f3rej po \u201eskutecznej\u201d interwencji dotycz\u0105cej czysto\u015bci obrusa kelnerka z wyra\u017an\u0105 niech\u0119ci\u0105 usun\u0119\u0142a wszystko ze sto\u0142u i po prostu przewr\u00f3ci\u0142a obrus na drug\u0105 \u2013 r\u00f3wnie zaplamion\u0105 \u2013 stron\u0119.<\/p>\n

Nocowali\u015bmy na golubskim zamku zarz\u0105dzanym przez dziesi\u0119ciolecia tward\u0105 r\u0119k\u0105 przez koleg\u0119 docenta Powierskiego ze studi\u00f3w historycznych na UMK w Toruniu, \u201ekasztelana\u201d Zygmunta Kwiatkowskiego, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do przej\u0119cia zamku w wieczyste u\u017cytkowanie przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK) i usuni\u0119cia stamt\u0105d innych instytucji kulturalnych. Nocuj\u0105c w zamkowych kilkuosobowych salach hotelowych, skorzystali\u015bmy z mo\u017cliwo\u015bci przebrania si\u0119 w przechowywane w\u00f3wczas na zamku stroje filmowe z filmu Krzy\u017cacy Aleksandra Forda z 1960 r.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Pr\u00f3cz nauki i podr\u00f3\u017cy nie zaniedbywali\u015bmy tak\u017ce sportowej strony \u017cycia studenckiego, tworz\u0105c zesp\u00f3\u0142 pi\u0142ki no\u017cnej \u201eBrowar Historia\u201d, kt\u00f3ry przez kilka sezon\u00f3w z r\u00f3\u017cnymi sukcesami uczestniczy\u0142 w rozgrywkach pi\u0142karskich sz\u00f3stek akademickich, na w\u0142asnym, uniwersyteckim terenie zmagaj\u0105c si\u0119 z takimi zespo\u0142ami naszego uniwersytetu, jak np. \u201eMonopol\u201d, \u201eCzerwone Diab\u0142y\u201d czy \u201eGlobus Geografia\u201d. Grali\u015bmy z pe\u0142nym zaanga\u017cowaniem, st\u0105d te\u017c cz\u0119ste kontuzje. Zawsze mogli\u015bmy te\u017c liczy\u0107 na doping uczestnicz\u0105cych w naszych meczach kole\u017canek z roku.<\/p>\n

Uniwersytet wolno\u015bci<\/strong><\/h4>\n

Studia historyczne na Uniwersytecie Gda\u0144skim cechowa\u0142 bardzo wysoki poziom merytoryczny, otwarto\u015b\u0107, kompetencje i wiedza nauczycieli akademickich, kt\u00f3re by\u0142y \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z prowadzonymi przez nich badaniami naukowymi. Wyk\u0142adowcy prezentowali postaw\u0119 otwarto\u015bci na dyskusj\u0119 i odmienne pogl\u0105dy, bez wzgl\u0119du na to, jakie sami wyznawali. Jedynym znanym mi w\u00f3wczas wyj\u0105tkiem by\u0142 pewien marksistowski filozof \u2013 jedyny pracownik niewpuszczony na Wydzia\u0142 Humanistyczny w czasie studenckiego strajku.<\/p>\n

Studia stanowi\u0142y oaz\u0119 wolno\u015bci i swobody, rozwijania zainteresowa\u0144, wymiany pogl\u0105d\u00f3w, ale te\u017c ostrych spor\u00f3w i dyskusji nad kszta\u0142tem przysz\u0142ej niezale\u017cnej Polski, gdy\u017c czasy by\u0142y burzliwe, zarysowywa\u0142y si\u0119 podstawy nowej pa\u0144stwowo\u015bci. Nieliczne grupy \u0107wiczeniowe sprzyja\u0142y zar\u00f3wno merytorycznej dyskusji w trakcie zaj\u0119\u0107, jak i wzajemnemu poznawaniu si\u0119, wsp\u00f3lnej pracy, zabawie, bogatym kontaktom towarzyskim, a zw\u0142aszcza cz\u0119stym spotkaniom w akademiku, gdzie mieszka\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych kole\u017canek i koleg\u00f3w spoza Tr\u00f3jmiasta i gdzie funkcjonowa\u0142 s\u0142ynny Klub Studencki \u201eWysepka\u201d. <\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Wojsko, praca i\u2026 powr\u00f3t na UG<\/strong><\/h4>\n

Po studiach trafi\u0142em na obowi\u0105zkowe roczne szkolenie wojskowe podchor\u0105\u017cych. Najpierw 4 miesi\u0105ce szko\u0142y podchor\u0105\u017cych artylerii naziemnej w Mor\u0105gu (Jednostka Wojskowa nr 2459), a nast\u0119pnie praktyka w pu\u0142ku desantowym niebieskich beret\u00f3w w Gda\u0144sku Wrzeszczu (JW nr 1995), gdzie obj\u0105\u0142em funkcj\u0119 dow\u00f3dcy plutonu mo\u017adzierzy w 3. Kompanii Desantowej. Po odbyciu przeszkolenia podchor\u0105\u017cych podj\u0105\u0142em prac\u0119 w Liceum Medycznym, nale\u017c\u0105cym do Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 Medycznych nr 1 im. M. S\u0142abego w Gda\u0144sku i przepracowa\u0142em tam kilka kolejnych lat, a\u017c do przej\u015bcia do pracy na Uniwersytecie Gda\u0144skim.<\/p>\n

W pa\u017adzierniku 1996 r. podj\u0105\u0142em prac\u0119 w Katedrze Nauk o Cywilizacji Wydzia\u0142u Nauk Spo\u0142ecznych Uniwersytetu Gda\u0144skiego, w pi\u0119knej, ale zaniedbanej willi na ulicy Wosia Budzysza 4 w Sopocie.<\/p>\n

Katedr\u0119 utworzy\u0142 w 1992 r. profesor Andrzej Piskozub, profesor ekonomii, kt\u00f3ry przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na WNS z Wydzia\u0142u Ekonomiki Transportu. By\u0142 ekonomist\u0105 z wykszta\u0142cenia, a z zami\u0142owania historykiem i geografem cywilizacji. Jego wiedza, szerokie horyzonty, zakres zainteresowa\u0144 oraz wszechogarniaj\u0105ca erudycja zdominowa\u0142y intelektualnie \u015brodowisko gda\u0144skich politolog\u00f3w.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Profesor Piskozub zosta\u0142 \u201esprowadzony\u201d na politologi\u0119 prze\u017cywaj\u0105c\u0105 w\u00f3wczas trudne czasy transformacji ustrojowej, kiedy nie cieszy\u0142a si\u0119 ona poparciem w\u0142adz, cz\u0119sto traktowana jako paranauka, b\u0119d\u0105ca ideologicznym or\u0119\u017cem indoktrynacji w\u0142adz komunistycznych, a kt\u00f3ra walczy\u0142a na Uniwersytecie o przetrwanie. Przedmioty realizowane przez politolog\u00f3w w stylu \u201epodstawy nauk politycznych\u201d etc. zosta\u0142y bowiem wycofane jako obligatoryjne ze wszystkich rodzaj\u00f3w studi\u00f3w uniwersyteckich, a i istnienie samego kierunku studi\u00f3w by\u0142o zagro\u017cone. Profesor Piskozub mia\u0142 by\u0107 wed\u0142ug dowcipnego stwierdzenia \u00f3wczesnego koordynatora zespo\u0142u katedr politologicznych, zawsze u\u015bmiechni\u0119tego profesora Andrzeja Soboci\u0144skiego (by\u0142ego lektora KW PZPR) \u2013 \u201eodtrutk\u0105 na takich jak my\u201d, tj. cz\u0142onk\u00f3w PZPR.<\/p>\n

Profesor Piskozub utworzy\u0142 Katedr\u0119 Nauki o Cywilizacji na rok przed opublikowaniem przez ameryka\u0144skiego politologa Samuela Huntingtona artyku\u0142u The Clash of Civilizations?<\/em> (\u201eForeign Affairs\u201d, Summer 1993). P\u00f3\u017aniej przedstawiona w artykule koncepcja zosta\u0142a rozbudowana w ksi\u0105\u017cce The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order<\/em> (1996). Prace te wywo\u0142a\u0142y jedn\u0105 z najwi\u0119kszych debat intelektualnych dotycz\u0105cych kierunk\u00f3w rozwoju i zagro\u017ce\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, a ich autor wskazywa\u0142, \u017ce po upadku Zwi\u0105zku Radzieckiego g\u0142\u00f3wnym przeciwnikiem Zachodu stanie si\u0119 islam, z kt\u00f3rym dojdzie do nieuchronnego starcia o dominacj\u0119 nad \u015bwiatem.<\/p>\n

Sam profesor Piskozub by\u0142 ju\u017c zaanga\u017cowany w badania naukowe nad cywilizacjami, tworz\u0105c wyspecjalizowany zesp\u00f3\u0142 badawczy w swojej katedrze. Nale\u017celi do niego: profesor Andrzej Chodubski oraz doktorzy: Jadwiga Bohdanowicz, Ewa Polak, Joanna Leska-\u015al\u0119zak, Piotr Szczud\u0142owski, Piotr Niwi\u0144ski, Marek Dzi\u0119cielski, Izabela Goworowska i ja. Opublikowa\u0142 te\u017c w zasadzie pierwsze po wojnie prace dotycz\u0105ce tego zagadnienia, przywracaj\u0105ce do obiegu akademickiego \u2013 studenckiego (w naukowym powoli odnajdowa\u0142y si\u0119 one na marginesie debat) prace Konecznego, Spenglera, Toynbe\u2019ego, Bagby\u2019ego etc. W 1992 r. opublikowa\u0142 w Wydawnictwie Uniwersytetu Gda\u0144skiego podr\u0119cznik Elementy nauki o cywilizacji<\/em>, kt\u00f3ry nast\u0119pnie w 1996 r. przebudowa\u0142 w Cywilizacje w czasie i przestrzeni<\/em>. W kolejnych latach wyda\u0142 Mi\u0119dzy historiozofi\u0105 a geozofi\u0105. Szkice z filozofii czasoprzestrzeni ludzkiej<\/em> (1994) oraz Polska w cywilizacji zachodniej<\/em> (1995).<\/p>\n

Podejmuj\u0105c prac\u0119 na politologii, by\u0142em zdumiony liczb\u0105 student\u00f3w i ilo\u015bci\u0105 grup \u0107wiczeniowych, nie zdaj\u0105c sobie do tego czasu sprawy ze stopnia umasowienia studi\u00f3w wy\u017cszych po okresie ich elitarno\u015bci. Studia zacz\u0119\u0142y bowiem obok funkcji edukacyjnych pe\u0142ni\u0107 tak\u017ce funkcj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i ekonomiczn\u0105. Dawa\u0142y uprawnienia wielu grupom zawodowym, kt\u00f3re musia\u0142y uzyska\u0107 dyplomy uko\u0144czenia studi\u00f3w wy\u017cszych celem awansu zawodowego (wojsko, policja etc.), trafia\u0142y wi\u0119c na nie osoby realizuj\u0105ce swoje aspiracje awansu spo\u0142ecznego. Natomiast umasowienie studi\u00f3w zaocznych sta\u0142o si\u0119 powa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em dodatkowych dochod\u00f3w dla wielu wydzia\u0142\u00f3w oraz ich pracownik\u00f3w realizuj\u0105cych zaj\u0119cia. Dodatkowym bod\u017acem by\u0142o konkurowanie z wyrastaj\u0105cymi jak grzyby po deszczu szko\u0142ami niepublicznymi, dla kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 edukacyjna stanowi\u0142a po prostu wymarzone \u017ar\u00f3d\u0142o dochod\u00f3w.<\/p>\n

Na roczniku studi\u00f3w stacjonarnych w Gda\u0144sku by\u0142o powy\u017cej setki student\u00f3w, tak samo na studiach zaocznych, co tworzy\u0142o po cztery grupy \u0107wiczeniowe. Ponadto przez kilka lat funkcjonowa\u0142y studia zaoczne w Elbl\u0105gu. Dodatkowo wraz z doktorem Markiem Dzi\u0119cielskim zorganizowali\u015bmy pi\u0119cioletnie studia zaoczne politologii w L\u0119borku, r\u00f3wnie\u017c po ponad sto os\u00f3b (cztery grupy) na roczniku.<\/p>\n

W 2002 r. ma\u0142o skonsolidowany zesp\u00f3\u0142 katedr politologicznych z koordynatorem kierunku politologia zosta\u0142 zast\u0105piony przez Instytut Politologii, kt\u00f3ry istnieje do dzisiaj. Miejsce katedr zaj\u0119\u0142y zak\u0142ady. Instytut zosta\u0142 czwartym instytutem WNS, obok Instytutu Psychologii, Pedagogiki oraz Filozofii i Socjologii. Dyrektorem Instytutu Politologii zosta\u0142 wybitny afrykanista (z warszawskiego Polskiego Instytutu Spraw Mi\u0119dzynarodowych, intelektualnego zaplecza MSZ) profesor Marek Malinowski, wicedyrektorem ds. nauki profesor Adam Gwiazda, a funkcj\u0119 wicedyrektora ds. dydaktycznych powierzono mi.<\/p>\n

W tym samym roku, w okresie wakacji Instytut przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z Sopotu do Gda\u0144ska-Wrzeszcza, na ulic\u0119 Gen. J. Hallera 122, do budynku po Zespole Szk\u00f3\u0142 Medycznych nr 1 im. Mieczys\u0142awa S\u0142abego, lekarza z Westerplatte. Stary poszkolny budynek, chocia\u017c przestarza\u0142y i zat\u0119ch\u0142y, zdawa\u0142 si\u0119 spe\u0142nieniem najskrytszych marze\u0144 o samodzielno\u015bci dydaktycznej \u2013 liczne sale, aula, pokoje dla pracownik\u00f3w. W por\u00f3wnaniu do sopockiej willi z kilkoma ma\u0142ymi salkami, gdzie zaj\u0119cia odbywa\u0142y si\u0119 w podnajmowanych salach innych wydzia\u0142\u00f3w UG lub szk\u00f3\u0142, nowy budynek jawi\u0142 si\u0119 imponuj\u0105co. Ja natomiast wr\u00f3ci\u0142em do budynku Liceum Medycznego, w kt\u00f3rym pracowa\u0142em od 1989 r. do podj\u0119cia pracy w Uniwersytecie Gda\u0144skim jako nauczyciel historii i wiedzy o spo\u0142ecze\u0144stwie. <\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Uniwersytet rozwija\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno kadrowo, jak i pod wzgl\u0119dem infrastruktury, a gda\u0144ska politologia wraz z nim. W 2010 r. przenie\u015bli\u015bmy si\u0119 do nowego, nowoczesnego i pi\u0119knego budynku Wydzia\u0142u Nauk Spo\u0142ecznych w Ba\u0142tyckim Kampusie Uniwersytetu Gda\u0144skiego w Gda\u0144sku-Oliwie przy ulicy Jana Ba\u017cy\u0144skiego 4, gdzie zaj\u0119li\u015bmy jako Instytut jedno ze skrzyde\u0142. Po raz pierwszy wszystkie cztery instytuty tworz\u0105ce WNS znalaz\u0142y si\u0119 w jednym miejscu: Instytut Pedagogiki; Psychologii; Politologii oraz Filozofii, Socjologii i Dziennikarstwa. Niestety, integracji nie uleg\u0142y struktury administracyjne instytut\u00f3w i Wydzia\u0142u, pozostawiaj\u0105c w wielu aspektach dotychczasowe funkcjonalne rozproszenie.<\/p>\n

W mi\u0119dzyczasie Instytut Politologii przeszed\u0142 kilka istotnych zmian. Odchodz\u0105cego na emerytur\u0119 profesora Malinowskiego na stanowisku dyrektora zast\u0105pi\u0142 profesor Andrzej G\u0105siorowski, znawca Pomorza i konspiracji XX wieku, a w 2012 r. funkcja ta zosta\u0142a powierzona mi. Struktura \\Instytutu zosta\u0142a zmieniona i rozszerzona do o\u015bmiu zak\u0142ad\u00f3w: Zak\u0142adu Europeistyki i Nauki o Cywilizacji, Zak\u0142adu Teorii Polityki, Zak\u0142adu Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych, Zak\u0142adu System\u00f3w Politycznych, Zak\u0142adu Historii Najnowszej i My\u015bli Politycznej, Zak\u0142adu Nauki o Bezpiecze\u0144stwie, Zak\u0142adu Polityki Publicznej i Spo\u0142ecznej, Zak\u0142adu Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych i Studi\u00f3w Strategicznych.<\/p>\n

Na studiach politologicznych na Uniwersytecie Gda\u0144skim wykszta\u0142cono tysi\u0105ce magistr\u00f3w i licencjat\u00f3w, kt\u00f3rzy podj\u0119li prac\u0119 w r\u00f3\u017cnych zawodach oraz pe\u0142ni\u0105 liczne funkcje administracyjne, samorz\u0105dowe, polityczne, odnale\u017ali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w mediach i biznesie. Do grona naszych absolwent\u00f3w nale\u017c\u0105 ministrowie Rzeczypospolitej, pos\u0142owie na Sejm RP, senatorzy, burmistrzowie i w\u00f3jtowie, radni, dziennikarze, biznesmeni i nauczyciele.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Studia na Uniwersytecie Gda\u0144skim daj\u0105 bowiem bardzo solidn\u0105 podstaw\u0119 merytoryczn\u0105 i warsztat metodologiczny nie tylko dla ewentualnej dzia\u0142alno\u015bci naukowej w r\u00f3\u017cnych kierunkach, lecz tak\u017ce przygotowuj\u0105 swoich absolwent\u00f3w do prowadzenia wszechstronnej dyskusji z r\u00f3\u017cnych pozycji intelektualnych i ideologicznych, umo\u017cliwiaj\u0105 i u\u0142atwiaj\u0105 adaptacj\u0119 do pe\u0142nienia wielu funkcji spo\u0142ecznych czy zawodowych w kierunkach istotnie odbiegaj\u0105cych od profilu wykszta\u0142cenia poprzez kszta\u0142towanie aktywnej postawy poznawczej, ciekawo\u015bci intelektualnej i zdolno\u015bci samodzielnego rozwi\u0105zywania problem\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tadeusz Dmochowski, prof. UG, dr hab. nauk humanistycznych, dziekan Wydzia\u0142u Nauk Spo\u0142ecznych Uniwersytetu Gda\u0144skiego, politolog i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca Instytutu Politologii zmar\u0142 w nocy z 16 na 17 marca w wieku 59 lat. Wydawnictwo Uniwersytetu Gda\u0144skiego wspomina \u015bp. Tadeusza Dmochowskiego i przypomina artyku\u0142 jego autorstwa Historia magistra vitae est, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w monografii 50 spotka\u0144 na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1718,"featured_media":14478,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-14459","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14459","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1718"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14459"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14459\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14478"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wydawnictwo.ug.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}